เศรษฐกิจอายุยืนในวาระรัฐบาล จากสิทธิประโยชน์การลงทุนถึงยุทธศาสตร์ท่องเที่ยว

ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยแล้ว และนโยบายรัฐหลายฉบับเริ่มมองการดูแลสุขภาพผู้สูงวัยและเศรษฐกิจสุขภาพเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ บทความนี้รวบรวมเครื่องมือเชิงนโยบายที่เกี่ยวข้องโดยตรง เพื่อให้ผู้ประกอบการและนักลงทุนเห็นภาพเดียวกัน

หมายเหตุ: สิทธิประโยชน์และหมวดกิจการของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) มีการปรับปรุงเป็นระยะ ข้อมูลในบทความนี้เรียบเรียงจากประกาศที่อ้างอิงด้านล่าง ก่อนตัดสินใจลงทุนควรตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดกับ BOI โดยตรง

1. สิทธิประโยชน์การลงทุนที่เกี่ยวข้อง

การวิจัยทางคลินิก

ประกาศ BOI ที่ ส. 1/2564 (13 มกราคม 2564) เพิ่มกิจการด้านการวิจัยทางคลินิก ดังนี้

• องค์กรรับจ้างวิจัยทางคลินิก (Contract Research Organization, CRO): ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 8 ปี โดยไม่จำกัดวงเงิน เฉพาะรายได้จากการบริหารจัดการงานวิจัยทางคลินิก
• ศูนย์วิจัยทางคลินิก (Clinical Research Center, CRC): ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 8 ปี โดยไม่จำกัดวงเงิน เฉพาะรายได้จากการวิจัยทางคลินิกตามขอบเขตที่ได้รับอนุมัติ และต้องผ่านคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยก่อนใช้สิทธิ

สำหรับเวชศาสตร์การมีอายุยืน ซึ่งยังต้องการหลักฐานในมนุษย์อีกมาก หมวดนี้เป็นสะพานสำคัญจากการให้บริการไปสู่การสร้างหลักฐาน

การดูแลผู้สูงอายุ

ประกาศฉบับเดียวกันกำหนดกิจการ

• โรงพยาบาลผู้สูงอายุ: ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 5 ปี
• สถานดูแลผู้สูงอายุและผู้มีภาวะพึ่งพิง: ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 3 ปี เฉพาะรายได้จากการให้ที่พักและการดูแล

ศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพ

เอกสารกิจการบริการทางการแพทย์ของ BOI ระบุกิจการ ศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพ ในกลุ่มสิทธิประโยชน์ B1 ซึ่งเป็นสิทธิประโยชน์ที่ไม่ใช่ภาษี (เช่น การนำเข้าช่างฝีมือต่างชาติและการถือครองที่ดิน) มีเงื่อนไขว่าต้องใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ในการบำบัดฟื้นฟู และต้องมีโปรแกรมฟื้นฟูต่อเนื่องที่มีการพักค้างคืน

2. Wellness ในแผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ

แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2566–2570) ได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีเมื่อต้นปี 2566 มีวิสัยทัศน์ปรับโครงสร้างสู่การท่องเที่ยวมูลค่าสูงที่ยืดหยุ่นและยั่งยืน ในยุทธศาสตร์ด้านประสบการณ์การท่องเที่ยวมีตัวชี้วัดให้ไทย อยู่ในห้าจุดหมายแรกของการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (wellness) ระดับโลก

ในปีเดียวกัน กระทรวงสาธารณสุขประกาศแผนพัฒนาการแพทย์แผนไทย 5 ปี (2566–2570) ซึ่งรวมการพัฒนาศูนย์เวลเนสแผนไทยสำหรับนักท่องเที่ยว และยกระดับมาตรฐานการผลิตยาสมุนไพร

3. ช่องว่างที่ยังเห็นอยู่

• ยังไม่มีหมวดกิจการ “ศูนย์เวชศาสตร์การมีอายุยืน” โดยตรง ผู้ประกอบการต้องเลือกหมวดที่ใกล้เคียง ซึ่งเงื่อนไขอาจไม่ตรงกับรูปแบบบริการจริง
• มาตรฐานบริการยังไม่ชัด ต่างจากอาบูดาบีที่ออกกรอบใบอนุญาตศูนย์เวชศาสตร์การมีอายุยืนตั้งแต่ปี 2567
• การเชื่อมการท่องเที่ยวเข้ากับการวิจัย ยังแยกกันอยู่ ทั้งที่ผู้รับบริการระยะยาวในรีสอร์ทเป็นกลุ่มที่ติดตามผลได้ต่อเนื่อง

4. ข้อเสนอสำหรับการอภิปราย

1. พิจารณาหมวดส่งเสริมเฉพาะสำหรับศูนย์เวชศาสตร์การมีอายุยืนที่มีแพทย์กำกับ พร้อมมาตรฐานขั้นต่ำ
2. ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างศูนย์บริการกับศูนย์วิจัยทางคลินิก เพื่อเก็บข้อมูลผลลัพธ์อย่างเป็นระบบ
3. ใช้ตัวชี้วัด wellness ของแผนท่องเที่ยวให้ครอบคลุมคุณภาพบริการเชิงการแพทย์ ไม่ใช่เพียงจำนวนนักท่องเที่ยว

ข้อเสนอเหล่านี้เป็นประเด็นเปิดสำหรับภาคีของเครือข่าย ยินดีรับความเห็นเพิ่มเติม

เอกสารอ้างอิง

1. Forvis Mazars Thailand. IPO and the care of elderly and clinical research (สรุปประกาศ BOI ที่ ส. 1/2564). มีนาคม 2564.
2. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน. เอกสารกิจการบริการทางการแพทย์ (Medical Services).
3. Bangkok Post. Post-Covid tourism plan gets green light (แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ ฉบับที่ 3). มกราคม 2566.
4. The Nation. Thailand boosts wellness tourism with 5-year traditional Thai medicine plan. มิถุนายน 2566.